Kalemegdan - pluća Beograda

Kalemegdan je najveći beogradski park. Takođe je i u Beogradu najznačajniji kulturno-istorijski kompleks, sam mnoštvom muzeja, zoo vrtom...

Kalemegdan i Beogradska tvrđava su mesta koja nijedan posetilac Beograda bilo da je iz Srbije ili inostranstva ne sme propustiti. Najstariji delovi Beogradske trvđave potiču iz prvog veka Nove Ere, kada se na ovom mestu nalazilo rimsko vojno utvrdenje. Sama tvrđava (podeljena na donji i gornji grad) i njena okolina (kalemegdanski park) nalaze se na ušću reke Save u Dunav, što danas znači fantastičnu panoramu, ali je nekada bilo glavni uzrok stalnih okupacija i ratova oko ove strateške tačke. Upravo zbog toga Kalemegdan danas svedoči o istoriji različitih klutura i umetnosti njegovih mnogobrojnih osvajača.

Lokacija hotela Skadarlija koji se nalazi u centru Beograda omogućava Vam obilazak Kalemegdanu bez gubitka vremena na putovanje do njega jer se nalazi u blizini parka. Za obilazak Kalemegdana treba odvojiti ceo dan ali čak i ako ste u žurbi ili kratko ostajete u Beogradu - ipak vredi prošetati sat vremena Kalemegdanom i spustiti se do reka. Najlakši nacin da stignete do Kalemegdana je da od hotela Skadalrija krenete preko Terazija prošetate Knez Mihailovom do samog kraja ulice, gde je ulaz u kalemegdanski park.

Prvo utrđenje na ovoj lokaciji podigla su keltska plemena u trećem veku pre nove ere, pod imenom Singidunum. Kasnije su u vreme Rimljana ovde je bazirala IV legija Flaviusa, i građansko naselje pored tvrđave polako je počelo da se razvija. Međutim, Singidunum su 441. potpuno zbrisali Huni. Grad je obnovio car Justinijan, koji je Kalemegdan ogradio jakim zidinama (Beograd je u to vreme bio deo Vizantijskog carstva). Slovensko ime Beograd prvi put je zabeleženo u IX veku.

Kalemegdan, odnosno Beograd je u srpske ruke pao tokom vladavine kralja Dragutina u XIII veku, ali se najviše razvio za vreme despota Stefana Lazarevića, koji je i osnivač srpske prestonice. On je stvorio jaku ekonomsku, društvenu i obrazovnu osnovu grada. Beograd ubrzo postaje najveća srpska naseobina, a Stefan Lazarević na gornjem gradu zida sebi tvrđavu. Nakon njegove smrti, Beograd ponovo osvaja Austrougarska i on postaje jedan o retkih gradova koji uspeva da zaustavi Turke i spreci njihov dalji prodor na sever.

Beograd se prvi put uspešno odbranio od Turaka 1440, a drugi put 1456. godine u čuvenoj bici "Antemurale Christianitatis" (odbrana hrišćanstva), u kojoj je Janos Hunyadi (Sibinjanin Janko) porazio sultana Mehmeda II. Ipak, Turci 1521. godine osvajaju Beograd i grad ostaje u turskim rukama narednih 150 godina.

Godine 1688. Kalemegdan na kratko opet pada u austrijske ruke, a pobeda 1717. dopušta im da počnu da razvijaju grad. Stilovi gradnje su se promenili i izgled grada je iz orijentalnog prešao u barokni. Postavljena je nova odbrambena struktura iz koje datira i današnji zvezdast oblik tvrđave. Beograd se u to vreme smatrao neosvojivim - nažalost, Austrija je grad izgubila sporazumom 1739. godine i ne želeći da ostavi Turcima tajne savremene arhitekture, tokom svog povlačenja je sistematski razorila grad. Poslednje veliko osvajanje grada dogodilo se 1807. tokom Prvog srpskog ustanka, a Turci su 1867. konacno predali grad Mihailu Obrenoviću.

U svojoj dugoj i krvavoj istoriji, Kalemegdan je rušen preko 40 puta, a posledice ratova i osvajanja su vidljive na današnjem izgledu tvrđave. Na određenim mestima može se videti nekoliko slojeva zidina različite strukture i načina gradnje, koji potiču iz različitih istorijskih perioda.

Gostima hotela Skadarlija preporučujemo da na Kalemegdanu obavezno obiđu:

Gornji grad

Gornji grad je u drugoj polovini XIX veka pretvoren u park u kome su razmešteni značajni kulturno istorijski spomenici. Iz pravca centra u beogradsku tvrđavu se ulazi kroz Stambol kapiju. Ovu kapiju napravili su Austrijanci, međutim kapija je bila upamćena po tome što su Turci u njenoj blizini nabijali na kolac buntovne Srbe. Zbog toga ona je dugo bila ozloglašena. Sahat kula je najočuvanije zdanje u Gornjem gradu utvrđenja. Ona je građena i pod austrougraskom i turskom vlašću. Časovnik koji je i danas tu, postavljen je tokom XX veka, a ponovo je osposobljen za rad 2003. godine. Iako je mehanizam iz XX veka obnovljen i očuvan u Sahat kulu su postavljeni moderni mehanizmi sa elektromotorima i senzorima dok se stari mehanizam čuva. Damad - Ali pašino turbe je svakako još jedan istorijski objekat koji treba obići tokom šetnje Gornjim gradom. On je jedan od retkih spomenika islamske arhitekture i predstavlja mauzolej osmougaone osnove iz XVIII veka.

Rimski bunar

Predstavlja još jedan adut Gornjeg grada koji nosi sa sobom mistične priče o mnogobrojnim ubistvima i mučenjima koja su se navodno dogodila u njemu. Dubok je oko 60 metara, a ranije su ga pratile priče da se niko nije spustio do njegogov dna. Zna se da ga nisu Rimljani sagradili kao i da nije klasičan bunar. Ostaci zamka despota Stefana Lazarevića takođe se mogu obići u Gornjem gradu. Zamak je izgrađen u XV veku, a dobrim delom je uništen tokom bomboradovanja u jednoj od mnogih borbi koje su se dešavale oko ovog zdanja.

Pobednik

Dolazimo do jednog od najznačajnijih aduta, odnosno simbola Kalemegdana. To je spomenik "Pobednik" koji je zaštitni simbol cele tvrđave, ali i samog grada Beograda. Ovaj spomenik nalazi se na najvišem bedemu tvrđave i simboliše pobedu Srbije nad Turskom i Austro - ugarskom imperijom u ratovima od 1912. do 1918. godine. Spomenik je delo čuvenog vajara Ivana Meštrovića i svečano je otkriven 1928. godine. Tvrđava je za vreme turske vladavine bila zloglasno mesto za Srbe, čak zabranjeno utvrđenje u koje su odlazili samo zarad mučenja i sigurne smrti. Pobeda i osvajanje tvrđave značilo je kraj tiranije, a spomenik je simbol te pobede. Sivi soko u levoj ruci pazi da se mračne sile tiranije ne probude, dok mač u desnoj treba da simbolizuje volju da se ta sila uplaši i pobedi. Nag vojnik je postavljen tako da je njegova muškost bude okrenuta ka Beču, prestonici nekadašnje Austro - ugarske imperije, a zadnjica ka Pašinom konaku i dalje ka Istanbulu, mada je kako mnogi kažu vrlo diskutabilno da li je statua nagog mušakrca okrenuta ka Austriji. Inače jedna od prvobitnih lokacija namenjenih ovom spomeniku je sadašnji Trg republlike, ali je ona promenjena da bi se nag muškarac sklonio od očiju javnosti, pogotovo tadašnjih beogradskih dama koje su se tome usprotivile.

Donji grad

Donji grad obuhvata celo priobalno područje uz Dunav i Savu, a ovaj deo tvrđave bedemima je opasao despot Stefan Lazarević. U ovaj deo utvrđenja se dolazi kroz Vidin kapiju i Mračnu kapiju. Vidin kapija je Istočna kapija Donjeg grada izgrađena u XVIII veku tokom proširenja. Dve kule činile su ovu kapiju, sve dok ih Nemci nisu digli u vazduh. Još jedna značajana kapija u Donjem gradu je Kapija Karla VI. Ovaj spomenik je retko nasleđe baroka koje se može naći na ovim prostorima. Uklopljena je u severoistočni bedem Donjeg grada, a podignuta je u čast osvajača Beograda Karla VI. Na zapadnoj strani kapije prikazan je grb Tribalije sa glavom vepra koja je probodena strelom, ispod njega ratna znamenja, a iznad njih carska kruna. Ovaj grb je najstariji očuvan grb u Beogradu.

Kula Nebojša

Još jedna od znamenitosti koja je smeštena u ovom delu beogradske tvrđave. To je srednjevekovna topovska kula dignuta na obali reke da bi štitla ulaz u pristanište. Za vreme Turaka kula je pretvorena u tamnicu i mučionicu gde je i ubijen grčki revolucionar i pesnik Riga od Fere.

Barutana

Jedan od, možda, najinteresantnijh aduta Donjeg grada tvrđave. Ona se nalazi ispod tvrđave i predstavlja zapravo veštačku pećinu koja je izgrađena za vreme austrijske vladavine u Beogradu. Austrijska zamisao je da reše problem stalnih eksplozija magacina baruta sa kojima su Turci imale problem, pa su izgradili dve dvorane ispod same tvrđave u samoj steni. Oni su barutanu opasali i zaštitnim zidom kako bi magacin bio siguran u slučaju da protivnička artiljerija pokuša da ga nacilja. U barutani se sada mogu pronaći i spomenici iz perioda rimske vladavine utvrdjenjem. Ispod velikog barutnog magacina, znatno pre nego što je ovaj deo postao austrijski, još u rimsko vreme pre gotovo dva milenijuma, postojao je takozvani Mitreum. To je bilo antičko, prethrišćansko svetilište posvećeno bogu Mitri.

Park Kalemegdan

Danas najlepši park, sređen i uređen krajem XIX veka, mesto je za razonodu, šetnju i odmor, a nekada je predstavljao bojno polje koje je služilo da se osmotri neprijatelj. Tako je i ovo polje, ujedno i cela tvrđava dobila ime. Kale - grad, tvrđava i megdan polje. Fićir - bajir je bio još jedan naziv Turaka za ovo polje, a u prevodu znači „breg za razmišljanje“. Na ovom delu tvrđave možete obići Spomen obeležje predaje ključeva Beogradske tvrđave, Spomenik zahvalnosti Francuskoj, Zološki vrt, Veliko stepenište kao i dečiji zabavni park. Pored ovih tu su još mnogi spomenci kulture kao i skulputre. Na Kalemegdanu se održavaju i mnoge sportski, zabavni ali i kulturno - umetnički događaji. U ovom delu smeštene su i galerije kao i Umetnički paviljon „Cvijeta Zuzorić“. Za Kalemegdan se može reći da okuplja ljude najrazličitijih interesovanja. Park Kalemgadan je najveći i najlepši beogradski park, a celo utvrđenje je spomenik kulture od izuzetnog značaja. Važi za jedan od najprepoznatljivijih simbola Beograda, omiljeno šetalište mnogih Beograđana ali i neizostavni deo grada koji turisti moraju posetiti prilikom obilaska srpske prestonice.

Hotel Skadarlija Vam uvek predstavi ono najzanimljivije u Beogradu što morate obići. Izrada web sjata je urađena tako da Vam pregled bude što lakši i da pronađete što više korisnih informacija na našem sajtu.

Vidimo se u Beogradu :)